{"id":146,"date":"2024-12-29T03:03:49","date_gmt":"2024-12-28T20:03:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/a-ti-dat-ma.html"},"modified":"2024-12-29T03:03:49","modified_gmt":"2024-12-28T20:03:49","slug":"a-ti-dat-ma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/a-ti-dat-ma.html","title":{"rendered":"A T\u00cc \u0110\u1ea0T MA"},"content":{"rendered":"<p>Qu\u00fd v\u1ecb \u0111ang t\u00ecm hi\u1ec3u \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a thu\u1eadt ng\u1eef A T\u00cc \u0110\u1ea0T MA trong \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec. \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a t\u1eeb A T\u00cc \u0110\u1ea0T MA theo t\u1eeb \u0111i\u1ec3n Ph\u1eadt h\u1ecdc nh\u01b0 sau:<\/p>\n<div class=\"dt-abc-1\">\n<h2>A T\u00cc \u0110\u1ea0T MA<\/h2>\n<div class=\"f-detail clearfix\">\n                    \u963f\u6bd7\u9054\u78e8; S: abhidharma; P: abhidhamma; T: chos mngon pa; c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 A-t\u00ec-\u0111\u00e0m (\u963f\u6bd7\u66c7). D\u1ecbch ngh\u0129a l\u00e0 Lu\u1eadn t\u1ea1ng, Th\u1eafng ph\u00e1p t\u1eadp y\u1ebfu lu\u1eadn, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 Th\u1eafng ph\u00e1p (\u52dd\u6cd5) ho\u1eb7c l\u00e0 V\u00f4 t\u1ec9 ph\u00e1p (\u7121\u6bd4\u6cd5), v\u00ec n\u00f3 v\u01b0\u1ee3t (abhi) tr\u00ean c\u00e1c ph\u00e1p (dharma), gi\u1ea3i th\u00edch tr\u00ed tu\u1ec7 ;<\/p>\n<div>\n\t\u00a0<\/div>\n<div>\n\tT\u00ean c\u1ee7a t\u1ea1ng th\u1ee9 ba trong Tam t\u1ea1ng. T\u1ea1ng n\u00e0y ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed v\u1edbi c\u00e1c b\u00e0i ph\u00e2n t\u00edch v\u1ec1 T\u00e2m v\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a t\u00e2m. A-t\u00ec-\u0111\u1ea1t-ma l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a Ti\u1ec3u th\u1eeba l\u1eabn \u00d0\u1ea1i th\u1eeba , xem nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh h\u00ecnh gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 3 tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 3 sau C\u00f4ng nguy\u00ean. L\u1ea7n k\u1ebft t\u1eadp cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a A-t\u00ec-\u0111\u1ea1t-ma l\u00e0 kho\u1ea3ng gi\u1eefa n\u0103m 400 v\u00e0 450 sau C\u00f4ng nguy\u00ean. C\u00f3 nhi\u1ec1u d\u1ea1ng A-t\u00ec-\u0111\u1ea1t-ma nh\u01b0 d\u1ea1ng c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng to\u1ea1 b\u1ed9 (P: therav\u0101da), c\u1ee7a Nh\u1ea5t thi\u1ebft h\u1eefu b\u1ed9 (S: sarv\u0101stiv\u0101-da)\u2026 A-t\u00ec-\u0111\u1ea1t-ma l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a m\u1ecdi tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng n\u00f3 \u0111\u1ec3 lu\u1eadn gi\u1ea3ng c\u00e1c b\u00e0i kinh (S: s\u016btra; P: sutta).<\/div>\n<div>\n\t\u00a0<\/div>\n<div>\n\tA-t\u00ec-\u0111\u1ea1t-ma c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng to\u1ea1 b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u1eadt \u00c2m (\u4f5b\u97f3; S: buddhagho\u1e63a) ho\u00e0n ch\u1ec9nh, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng v\u0103n h\u1ec7 P\u0101-li v\u00e0 bao g\u1ed3m b\u1ea3y b\u1ed9: 1. Ph\u00e1p t\u1eadp lu\u1eadn (\u6cd5\u96c6\u8ad6; P: dhamma-sa\u1e45ga\u1e47i): n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c t\u00e2m ph\u00e1p, s\u1eafp x\u1ebfp theo t\u1eebng c\u00e1ch thi\u1ec1n \u0111\u1ecbnh kh\u00e1c nhau v\u00e0 c\u00e1c ph\u00e1p b\u00ean ngo\u00e0i, s\u1eafp x\u1ebfp theo nh\u00f3m; 2. Ph\u00e2n bi\u1ec7t lu\u1eadn (\u5206\u5225\u8ad6; P: vibha\u1e45ga): n\u00eau v\u00e0 gi\u1ea3ng ngh\u0129a, ph\u00e2n bi\u1ec7t nh\u1eefng thu\u1eadt ng\u1eef nh\u01b0 ng\u0169 u\u1ea9n (\u4e94\u860a; P: pa\u00f1cakhandha), X\u1ee9 (\u8655; s, P: \u0101yatana), c\u0103n (\u6839; s, P: indriya) v.v.; 3. Lu\u1eadn s\u1ef1 (\u8ad6\u4e8b; P: kath\u0101vatthu): n\u00eau 219 quan \u0111i\u1ec3m \u0111\u01b0\u1ee3c tranh lu\u1eadn nhi\u1ec1u nh\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f3p nhi\u1ec1u cho n\u1ec1n tri\u1ebft l\u00ed Ph\u1eadt gi\u00e1o; 4. Nh\u00e2n thi thi\u1ebft lu\u1eadn (\u4eba\u65bd\u8a2d\u8ad6; P: puggalapa\u00f1\u00f1ati): n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n ; 5. Gi\u1edbi thuy\u1ebft lu\u1eadn (\u754c\u8aaa\u8ad6; P: dh\u0101tukath\u0101): n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c gi\u1edbi (\u754c; s, P: dh\u0101tu); 6. Song lu\u1eadn (\u96d9\u8ad6; P: yamaka): lu\u1eadn v\u1ec1 c\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi b\u1eb1ng hai c\u00e1ch, ph\u1ee7 \u0111\u1ecbnh v\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh; 7. Ph\u00e1t th\u00fa lu\u1eadn (\u767c\u8da3\u8ad6; pa\u1e6d\u1e6dh\u0101na ho\u1eb7c mah\u0101prakara\u1e47a): n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa c\u00e1c ph\u00e1p (P: dhamma).<\/div>\n<div>\n\t\u00a0<\/div>\n<div>\n\tTrong Nh\u1ea5t thi\u1ebft h\u1eefu b\u1ed9 , A-t\u00ec-\u0111\u1ea1t-ma \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng Ph\u1ea1n ng\u1eef v\u00e0 Th\u1ebf Th\u00e2n (\u4e16\u89aa; S: vasubandhu) l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed5ng h\u1ee3p. A-t\u00ec-\u0111\u1ea1t-ma n\u00e0y c\u0169ng bao g\u1ed3m b\u1ea3y b\u1ed9 kh\u00e1c nhau, c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0: 1. T\u1eadp d\u1ecb m\u00f4n t\u00fac lu\u1eadn (\u96c6\u7570\u9580\u8db3\u8ad6; S: sa\u1e45g\u012btipary\u0101ya): bao g\u1ed3m nh\u1eefng b\u00e0i gi\u1ea3ng theo h\u1ec7 th\u1ed1ng s\u1ed1, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 T\u0103ng-nh\u1ea5t b\u1ed9 kinh ; 2. Ph\u00e1p u\u1ea9n t\u00fac lu\u1eadn (\u6cd5\u860a\u8db3\u8ad6; S: dharmaskandha): g\u1ea7n gi\u1ed1ng nh\u01b0 Ph\u00e2n bi\u1ec7t lu\u1eadn trong A-t\u00ec-\u0111\u1ea1t-ma c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng to\u1ea1 b\u1ed9; 3. Thi thi\u1ebft t\u00fac lu\u1eadn (\u65bd\u8a2d\u8db3\u8ad6; S: praj\u00f1apti\u015b\u0101stra): tr\u00ecnh b\u00e0y d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng k\u1ec7 nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c si\u00eau nhi\u00ean, th\u1ea7n b\u00ed; 4. Th\u1ee9c th\u00e2n t\u00fac lu\u1eadn (\u8b58\u8eab\u8db3\u8ad6; S: vi-j\u00f1\u0101nak\u0101ya): n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nh\u1eadn th\u1ee9c. C\u00f3 v\u00e0i ch\u01b0\u01a1ng n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m tranh lu\u1eadn gi\u1ed1ng Lu\u1eadn s\u1ef1 (kath\u0101vatthu), Gi\u1edbi lu\u1eadn (dh\u0101tukath\u0101) v\u00e0 Ph\u00e1t th\u00fa lu\u1eadn (pa\u1e6d\u1e6dh\u0101na) trong A-t\u00ec-\u0111\u1ea1t-ma c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng to\u1ea1 b\u1ed9; 5. Gi\u1edbi th\u00e2n t\u00fac lu\u1eadn (\u754c\u8eab\u8db3\u8ad6; S: dh\u0101tuk\u0101ya): g\u1ea7n gi\u1ed1ng Gi\u1edbi thuy\u1ebft lu\u1eadn (P: dh\u0101tukath\u0101) c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng to\u1ea1 b\u1ed9; 6. Ph\u1ea9m lo\u1ea1i t\u00fac lu\u1eadn (\u54c1\u985e\u8db3\u8ad6; S: prakara\u1e47a): bao g\u1ed3m c\u00e1ch x\u00e1c \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e2n lo\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang; 7. Ph\u00e1t tr\u00ed lu\u1eadn (\u767c\u667a\u8ad6; S: j\u00f1\u0101naprasth\u0101na): x\u1eed l\u00ed nh\u1eefng kh\u00eda c\u1ea1nh t\u00e2m l\u00ed c\u1ee7a Ph\u1eadt ph\u00e1p nh\u01b0 tu\u1ef3 mi\u00ean (\u96a8\u7720; S: anu\u015baya), tr\u00ed (\u667a; j\u00f1\u0101na), thi\u1ec1n (\u79aa; S: dhy\u0101na) v.v\u2026 (xem th\u00eam t\u00e2m s\u1edf ).<\/div>\n<div>\n\t\u00a0<\/div>\n<div>\n\tTheo t\u1eeb \u0111i\u1ec3n Ph\u1eadt h\u1ecdc \u0110\u1ea1o Uy\u1ec3n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>C\u1ea3m \u01a1n qu\u00fd v\u1ecb \u0111\u00e3 tra c\u1ee9u T\u1eeb \u0111i\u1ec3n Ph\u1eadt h\u1ecdc online tr\u00ean trang nh\u00e0 <a href=\"https:\/\/www.niemphat.vn\/\">niemphat.vn<\/a>.<\/p>\n<p>Qu\u00fd v\u1ecb c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam c\u00e1c t\u1eeb kh\u00f3a, thu\u1eadt ng\u1eef Ph\u1eadt h\u1ecdc kh\u00e1c c\u00f3 li\u00ean quan v\u1edbi A T\u00cc \u0110\u1ea0T MA t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng trong <a href=\"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/\">t\u1eeb \u0111i\u1ec3n Ph\u1eadt h\u1ecdc online<\/a>:<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qu\u00fd v\u1ecb \u0111ang t\u00ecm hi\u1ec3u \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a thu\u1eadt ng\u1eef A T\u00cc \u0110\u1ea0T MA trong \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec. \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a t\u1eeb A T\u00cc \u0110\u1ea0T MA theo t\u1eeb \u0111i\u1ec3n Ph\u1eadt h\u1ecdc nh\u01b0 sau: A T\u00cc \u0110\u1ea0T MA \u963f\u6bd7\u9054\u78e8; S: abhidharma; P: abhidhamma; T: chos mngon pa; c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 A-t\u00ec-\u0111\u00e0m (\u963f\u6bd7\u66c7). [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_genesis_hide_title":false,"_genesis_hide_breadcrumbs":false,"_genesis_hide_singular_image":false,"_genesis_hide_footer_widgets":false,"_genesis_custom_body_class":"","_genesis_custom_post_class":"","_genesis_layout":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-146","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-a","7":"entry"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=146"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.niemphat.vn\/tudien\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}